Trương Đạm Thủy đọc thơ “Cõi Trú”

MỘT XÓ ĐỜI TA,

“CÕI TRÚ” TA…

Tr-Dam-Thuy

Bài viết của TRƯƠNG ĐẠM THỦY

Có lẽ ở mỗi con người sau những sinh hoạt đời thường điều họ mơ ước đến là một chỗ để trở về, một chốn ẩn thân, một cõi trú. Trú ở đâu? Người giàu có chốn ở là biệt thự, căn hộ chung cư. Người trung bình một căn nhà phố bình yên trong xóm nhỏ. Còn người cơ hàn sa cơ lở vận lang bạt xứ người thì nơi ở là một mái hiên qua đêm mưa gió…

Cuối Đông 2008 Thiên Hà đã cho xuất bản tập thơ Cõi Trú (NXB Thanh Niên). Sau những tháng năm bôn ba hăm hở xông xáo vào đời hình như Đứa con bãi bồi U Minh Hạ Thiên Hà mới chợt bâng khuâng tự hỏi đâu là chỗ trú của đời ta?

Bìa tập thơ là bức tranh Bão tố tác phẩm sơn dầu của họa sĩ Lương Trường Thọ. Vậy, phải chăng Thiên Hà muốn nói anh cũng giống như loài chim báo bão, chốn trú thân của anh chính là nơi bão tố. Loài chim ấy chỉ có thể tung những đường bay tuyệt đẹp trên cùng giông tố. Cánh nó sẽ chệnh choạc, đường bay sẽ thiếu sinh khí trong một không gian lặng gió yên bình, lúc đó chim báo bão chỉ còn như loài chim sẻ lích chích trên mái nhà rêu.

Có những khi thấy Thiên Hà ngồi sầu con mắt đỏ, cầm ly rượu, tự ví mình như loài ngựa hoang trên thảo nguyên mà thời gian ngựa chạy đã sắp mòn gót chân.

“Rong chơi từ buổi dậy thì

Ngỡ quen cõi trú lạc loài hỗn mang”

(Ngựa Hoang).

Câu thơ buồn như chợt gieo xuống hồn niềm u ẩn của một đời lận đận mà anh đã trải qua. Con ngựa hoang nơi cánh đồng lạc lõng, con chim báo bão giữa vùng gió xoáy trùng trùng chính là chỗ náu thân của chim, của ngựa, của thơ. Còn trái tim của Thiên Hà nương náu vào đâu? Có lẽ đó chính là mối tình bút mực, một tình yêu nóng hổi cháy bỏng suốt đời anh.

Thơ chính là tình yêu, yêu đời, yêu người, yêu mình, yêu non sông gấm vóc. Nhưng cõi thơ có khi cũng là niềm hệ lụy của người thơ. Cõi thơ có khi là sóng gió, là bão táp, là phong ba. Đời anh có thể cũng đã trải qua những trận cuồng phong của dòng đời, vì vậy mới nghe Thiên Hà nghèn nghẹn:

“Ta đắm đuối với cuộc tình bút mực

Quên dấu thời gian bụi phủ xanh rêu…

Chợt tỉnh chợt say vật vã trăm chiều

Nghiêng ngửa tiếng cười pha nước mắt

Có chục vạn người yêu

Có trăm ngàn người ngoảnh mặt

Cho cũng nhiều và nhận cũng chẳng ít đâu

Hãy cho đi

Coi như ta đã nhận

Chút ân tình vay mượn thế nhân

Hãy cho đi

Coi như ta đã trả

Một phần lời trong cuộc sống gian truân…”

(Tình Bút Mực)

Năm ở tuổi đôi mươi Thiên Hà đã rời chốn quê nhà, rời xa tổ ấm ở vùng đất Mũi Cà Mau lên thành phố Sài Gòn anh mang theo ước vọng làm cuộc tao ngộ với văn chương. Anh sống đời “ngựa hoang” từ ấy “trong cõi rất đêm bơ vơ, rất ngày lạc lõng”, khi ở Sài Gòn, khi về Chợ Lớn, chốn náu thân là những căn gác trọ tồi tàn. Anh sống bụi bặm xác thân. Không đáng kể. Một góc trọ qua đêm. Không đáng kể. Anh đi tìm một thế giới mới hơn, một chỗ mà tâm hồn anh có thể bay lượn tự do. Nơi đó không có áo cơm, đói khát nó vô hình như không khí mà lại vô vàn hạnh phúc: cõi thơ.

Thiên Hà – người bạn trẻ ngày xưa của tôi, nay tóc đã chớm bạc vậy mà anh vẫn thủy chung với cuộc tình bút mực, với thơ :

“…Vốn liếng còn đây – cuộc tình bút mực

Xin trả cho em một nửa phần lời

Trả hết cho người những gì còn lại

Kể cả trái tim mà ta đã vay mượn từ hơi thở đầu đời”

(Tình Bút Mực).

Tập thơ “Cõi Trú” gồn 67 bài thơ. Nơi mỗi bài thơ là một chỗ trú. Trong tập thơ dày 160 trang này Thiên Hà có dành một số bài viết tặng người nọ người kia. Nơi mỗi người bạn, người thân mà Thiên Hà nghĩ đến như là một bến tâm hồn cho con thuyền thơ Thiên Hà neo đậu nghỉ ngơi trên dòng đời trong đục vốn chảy mãi không ngừng.

Có lẽ ở tuổi 68 là thời gian chìm nhất của đời người để Thiên Hà nhận ra nơi chốn trú ngụ của mình “Bão tố biển đời – Cõi trú ta”.

Con người không chỉ náu thân dưới một mái nhà, một mái lều, một mái hiên; còn một chốn trú ngụ khác hoàn hảo hơn, ấy là chốn… “an cư” của tâm hồn. 68 năm dài tuổi đời người, 45 năm cho tình yêu bút mực, Thiên Hà đã tự khẳng định: “Một xó đời ta  – Cõi trú ta” ấy là cõi thơ vậy!

T.Đ.T

Xin xem các blog  tin tức văn nghệ thơ văn, tại các địa chỉ :

NGUYỄN VIỆT & MỌI NGƯỜI http://nguyenlequan.blogspot.com

VĂN NGHỆ NGƯỜI SÀI GÒN http:// my.opera.com/khaisang2002

Đọc Thơ “Cõi Trú” của Thiên Hà

XANH TRONG NÉT BÚT

TRẮNG NGẦN ĐÔI TAY

D.V.Thuong Bài ĐOÀN VỊ THƯỢNG

Kỷ niệm 45 năm cầm bút, Thiên Hà xuất bản tập thơ Cõi trú này.

Trong bài thơ mới nhất của anh có câu: Bão tố biển đời- cõi trú ta. Anh nói với tôi “bão tố cũng là cõi trú. Trú trong bão tố là bình yên nhất, vì mình làm một với bão tố.”

Đọc hết thơ anh, tôi thấy quả có nhiều “bão tố” thật. Ám ảnh chiến tranh cùng những biến động trong đời sống hôm qua và bây giờ luôn đan xen trong thơ anh. Nổi bật trong đó là những gương mặt bè bạn một thời. Cả những gương mặt tưởng rất riêng tư ấy cũng có nhiều bão tố trong đời mình. Và quê hương. Quê hương Cà Mau của Thiên Hà cùng bao vùng quê khác trên dãi đất Việt Nam dường như đợi có dịp là xuất hiện trong các câu chữ, thi cảm của anh. Quê hương ấy hiện ra đầy sống động, như thể mang khuôn mặt người, luôn thao thức với những nếp nhăn, những dấu vết cày xới của sản xuất, sáng tạo nhưng cũng là dấu vết của nghìn năm chiến tranh chưa bao giờ mờ xóa hẳn.

Cảm hứng thơ của Thiên Hà là gặp gỡ, nhưng cũng là hoài niệm. Tôi tưởng chữ hoài niệm hơi bị cũ, và mòn, không nói hết được tâm thế anh khi làm thơ. Cao hơn hoài niệm, đó là sự trở mình mỗi khi thơ Thiên Hà chạm vào vùng ký ức tuổi nhỏ, ký ức đó đã hóa làm một với những đất đá, sông biển, cỏ cây, trời đất, con người anh đã sống cùng, đã trải qua. Và hóa thành một cái gì bền bỉ, trải dài cho đến hôm nay, và không chừng cho đến cuối con đường mà Thiên Hà đang đi. Hình như với Thiên Hà, ký ức không đoạn tuyệt, không ngắt quãng, nó là cái bóng ở phía sau luôn đổ dài về phía trước. Anh đi trong cái bóng đó. Dằng dặc một nỗi niềm.

Nhưng Thiên Hà luôn có những gặp gỡ mới. Anh thích vậy. Và hòa mình, tìm thấy mình trong những cái mới đó. Có điều, những gặp gỡ mới trong khi làm cho anh có nhiều cảm hứng mạnh mẽ để làm thơ thì nó cũng bắt anh phải có chút lắng đọng để trầm tư. Và vì vậy, ta thấy trong mỗi bài thơ anh thường có sự “lẫn lộn” giữa hôm nay và ngày qua, giữa hiện thực và tâm tưởng, giữa nơi này và chốn khác, thậm chí giữa niềm vui và nỗi buồn. Có cảm giác, anh vừa hăm hở ngẩng nhìn vừa nôn nao cúi xuống mỗi khi có những gặp gỡ mới, dù là với phong cảnh hay là với con người. Gặp một cái gì mới bên ngoài là thấy lại một cái gì cũ trong mình. Hai cái đó nhanh chóng giao thoa trong tâm hồn anh. Nói cách khác, trong đời thực, anh hòa nhập rất nhanh với chung quanh, nhưng trong thơ, anh chỉ hòa nhập bằng cảm xúc, rồi từ cảm xúc đó, anh lấy nó nhào nặn với tâm tư riêng của mình để phát lộ ra một tiếng nói khác, vừa gần vừa xa, vừa là hiện thực vừa không là hiện thực. Anh chỉ đi song song với hiện thực. Anh sợ những nhà thơ chỉ săm soi hiện thực chính là đã đánh mất hiện thực. Và đó là cõi thơ của Thiên Hà ?

Giọng điệu Nam Bộ trong thơ Thiên Hà cũng khá rõ. Và cả chất thơ nữa. Giọng điệu đó và chất thơ đó không quá màu mè, uẩn khúc; không triết lý xa vời và không thích trình diễn những hư tượng. Thiên Hà không gò bó trong chữ nghĩa, nhưng anh đã làm chủ được nó, theo thể cách của anh, và một phần theo thể cách của truyền thống văn chương Nam Bộ mà anh kế thừa, ngọt ngào mà phiêu linh, nhẹ nhàng mà da diết, suy tư nhưng lãng đãng, chân thực mà tài tử. Anh ít dụng công cấu tứ trong thơ mà cứ để tâm cảm trôi theo dòng cảm xúc, và chính những hình ảnh chắt lọc, ấn tượng được đưa vào thơ đã dựng nên “xương cốt” cho nó, đầy ngẫu cảm, dịch đổi trùng trùng như chính phong cảnh Nam Bộ và những điệu hò Nam Bộ, luôn bất ngờ và quyến rũ. Và cuối cùng, mở ra những tình tự bát ngát giàu cộng hưởng cho người nghe, người đọc.

Nhưng thơ Thiên Hà cũng có nhược điểm là đôi chỗ sử dụng một số ngôn ngữ phổ dụng trong thơ một thời của những năm 1960 -1970 tại miền Nam. Những ngôn ngữ đó bây giờ đọc lại thấy hơi cũ. Nhưng đừng vội trách anh. Ấy là do chiến tranh đã “đẽo tạc” nên dòng ngôn ngữ đó mà hầu hết thế hệ trí thức, văn nghệ sĩ miền Nam một thời vô tình hay cố ý đều dùng, như một cách tự vệ nếu không muốn nói rằng phản chiến. Dòng ngôn ngữ đó, thực ra đã có những thành tựu vang bóng nhất định trong ca từ và thơ văn tài hoa của những Trần Thiện Thanh, Anh Việt Thu, Song Ngọc, Hoàng Anh Tuấn, Văn Quang, Trương Đạm Thủy…, những bạn văn thân thiết của Thiên Hà. Anh không là ngoại lệ. Thậm chí anh còn nổi bật ít nhiều trong nhóm đó.

Qua đó cũng cho thấy có một sự nhất quán trong phong cách thơ Thiên Hà.

Phong cách ấy đã đi trọn theo anh ngót 45 năm.

Và rõ ràng là anh đã có một cõi trú. Không phải chỉ là cõi trú cuộc đời đầy bão tố mà ai cũng có.

Cõi trú đó là thơ. Nó cũng đầy bão tố như cuộc đời và cũng sinh sôi phong phú như cuộc đời. Trong cõi trú đó, Thiên Hà không phải dựng cột kèo chống đỡ mà anh chủ động canh tác và thu gặt bằng tất cả vốn liếng tâm hồn mình.

Nhưng anh thu gặt được gì?

Xanh trong nét bút, trắng ngần đôi tay. Đó là câu trả lời của anh, nhà thơ Thiên Hà, sau ngót 45 năm cầm bút.

Cũng vẫn là một giọng điệu Cà Mau – Nam Bộ của riêng Thiên Hà!

ĐOÀN VỊ THƯỢNG

Xin xem các blog  tin tức văn nghệ thơ văn, tại các địa chỉ :

NGUYỄN VIỆT & MỌI NGƯỜI http://nguyenlequan.blogspot.com

VĂN NGHỆ NGƯỜI SÀI GÒN http:// my.opera.com/khaisang2002